Czy pracodawca ma obowiązek zwolnienia działacza związkowego od pracy na czas szkolenia?

Jednym ze szczególnych uprawnień nadanych działaczom związkowym przez ustawodawcę jest prawo do zwolnienia od pracy zarobkowej na czas niezbędny do wykonania doraźnej czynności wynikającej z ich funkcji związkowej, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Pomimo, że przepis regulujący to uprawnienie obowiązuje już od lat, w dalszym ciągu wzbudza dużo wątpliwości i emocji – zarówno po stronie pracodawców, jak i członków związków zawodowych. 

Zwolnienia od pracy i czas pracy działacza związkowego

Wyjaśniamy zatem, że zwolnienie działacza ze świadczenia pracy w celu wykonania doraźnej czynności jest obowiązkowe, o ile zostaną spełnione następujące przesłanki:

  • czynność ma charakter doraźny,
  • czynność wynika z funkcji związkowej działacza,
  • czynność nie może być wykonana w czasie wolnym od pracy. 

Tylko, jeśli powyższe okolicznością wystąpią łącznie, działaczowi związkowemu przysługuje prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Uprawnienie to należy interpretować ściśle, a nie rozszerzająco. 

Zwolnienie z pracy za wynagrodzeniem, za czas uczestnictwa w szkoleniu?

Zdarza się, że zakładowe organizacje związkowe, powołując się na uprawnienie, o którym mowa domagają się zwolnienia z pracy związanego z udziałem w zaplanowanych uprzednio szkoleniach. Tymczasem Sąd Najwyższy w jednym z orzeczeń wskazał wprost, że kilkudniowe szkolenie organizowane przez związek zawodowy w godzinach przeznaczonych na pracę nie stanowi czynności doraźnej w rozumieniu przepisów ustawy o związkach zawodowych, a pracodawca odmawiając działaczowi związkowemu wynagrodzenia za czas zwolnienia w związku z udziałem w takim szkoleniu nie narusza przepisów prawa. Sąd Najwyższy wyjaśniając jak rozumieć „czynność doraźną” podkreślił m.in., że:

na doraźność składa się element nagłości i krótkotrwałości. Istotnym jest, aby działacz związkowy miał sposobność wykonania czynności, której nie dało się przewidzieć wcześniej, a jest ona ważna z uwagi na pełnienie funkcji związkowej.

Szkolenie o charakterze nadzwyczajnym.

W piśmiennictwie podkreśla się jednak, że szkolenie może mieć charakter nadzwyczajny, który uzasadnia zwolnienie działacza związkowego z obowiązku świadczenia pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, np. gdy szkolenie odbywa się na terenie zakładu pracy i jest prowadzone przez wykładowcę, który może przeprowadzić je wyłącznie w czasie pracy.

Stanowisko to jednak pozostaje dyskusyjne, tym bardziej, że w wyroku z dnia 30 listopada 2016 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia, rozstrzygając podobną kwestię podkreślił, że wszelka aktywność szkoleniowo-informacyjna powinna być prowadzona w czasie wolnym od pracy.